Zelf HTML-pagina's beheren, een CMS gebruiken of alles uitbesteden?

Deze vraag is niet eenvoudig te beantwoorden en hangt af van vele zaken. Ik beperk me hieronder dan ook puur tot het onderhoud. Want een website begint wel bij de bouw, maar het is belangrijk om al van te voren een goed beeld te hebben van de periode die volgt na de oplevering van de website.

Tijd, kosten en kennis

Allereerst hangt de vraag "wat is de beste optie" samen met de vraag hoe vaak er wat gewijzigd moet worden aan de website. Stel bijvoorbeeld dat de site bestaat uit een enkele pagina met alleen de contactgegevens. Deze informatie zal nauwelijks bijgewerkt hoeven te worden. Een website waarop veel actuele berichten moeten staan, zal juist weer heel vaak onderhouden worden.

Wanneer alles uitbesteed wordt, kost elke wijziging geld. Bij het zelf beheren van de site kan je (sommige) aanpassingen zelf doen en hoeft er dus niet altijd een rekening aan verbonden te zitten. De keerzijde is natuurlijk wel dat elke wijziging tijd kost. En die tijd kan ook kostbaar zijn.

Bovendien moet je kennis in huis hebben om de wijzigingen daadwerkelijk door te voeren. Zeker bij een site waarbij je in de broncode moet duiken voor tekstuele veranderingen. Je moet dan minimaal kennis hebben van HTML, maar mogelijk ook CSS, Javascript, een taal zoals PHP, etcetera. Heb je dat overleefd, dan moet de gewijzigde pagina ook nog eens on-line gezet worden.

Met een CMS doe je de meeste veranderingen zelf, zonder dat er technische kennis nodig is. In een modern CMS werk je namelijk net zo eenvoudig als met een tekstverwerker. Een plaatje toevoegen of een tabel maken is ook al niets bijzonders meer.

Flexibiliteit

Het voordeel van alle touwtjes zelf in handen hebben is de flexibiliteit die je ermee wint. Als je voldoende kennis hebt, is in principe alles mogelijk. De enige beperking is de techniek zelf en niet een framework of derde partij die bepaalde zaken niet kan of wil uitvoeren. De controle over de site is hier dus het sterkst. Dit kan een veilig gevoel geven.

Daarentegen: een CMS vervult vaak al een heel groot deel van het wensenpakket. De betere content management systemen hebben namelijk een plugin architectuur. Hiermee kan je vrij eenvoudig extra modules (laten) installeren. Formulieren nodig? Fotoalbum functionaliteit? Nieuwsbrieven? Vaak zijn deze modules in verschillende smaken te krijgen en meestal zijn ze nog gratis ook. (Ik praat hier wel vanuit de context van een open source CMS.)

Voor nog meer flexibiliteit: met een CMS kan je ook altijd en overal je website bijwerken, je hebt alleen een browser nodig. Geen gedoe met programma's om de HTML code aan te passen en je hoeft ook niemand te bellen. Met een smartphone is een snelle wijziging ook inderdaad zo gedaan.

Consistentie

Bij een website is het belangrijk dat elke pagina er hetzelfde uitziet qua indeling (layout) en uiterlijk (stijl). Uiteraard is dat prima te regelen. Maar als je zelf de touwtjes in handen hebt, is een uitzondering snel gemaakt omdat dat beter lijkt voor die ene pagina. Hierdoor kan de site er al snel rommelig uitzien.

Wanneer het beheer compleet bij een derde partij ligt, is er ook meer verstrengeling tussen hoe de site er uitziet en welke teksten er staan. Bij het overdragen van de wensen moet de focus op beiden liggen: je moet aan de bouwer duidelijk maken wat er moet komen te staan maar ook hoe het er moet staan.

Wordt er een CMS gebruikt dan is de scheiding tussen “wat” en “hoe” meer natuurlijk. Het aanpassen van de content is namelijk vrij simpel. Je zit dan wel vast aan de afgesproken stijlen. De beperkingen van die stijlen kunnen soms vervelend zijn, maar voor een professionele uitstraling zijn deze kaders juist nodig. Het resultaat is namelijk een veel consistentere site die als één geheel aanvoelt.

Afhankelijkheid

Ook nauw verbonden aan flexibiliteit, is de afhankelijkheid die je als bedrijf of persoon opbouwt. Bij het zelf beheren van de broncode van de site ben je van niemand afhankelijk. Tegelijk ben je ook op jezelf aangewezen als er problemen zijn. Aangezien je site 'one of a kind' is, is het niet altijd eenvoudig om advies te vragen bij een ander.

Wanneer alles uitbesteed wordt, speelt het contract een rol. De kans is namelijk groot dat je aan het bedrijf vast zit omdat de broncode niet meekrijgt als je weg wilt. En zelfs als je de broncode wel krijgt, zit je waarschijnlijk weer in de bovenstaande situatie: er is geen ondersteuning voor. Als je het dus aan een ander bedrijf wilt uitbesteden, heeft dat nieuwe bedrijf een inwerkperiode nodig.

Als je een open source CMS gebruikt, is het een hele andere situatie. Bij de producten die ik ken is niet alleen de broncode vrij beschikbaar, maar is er ook vaak prima documentatie. Daarnaast zijn er de ontwikkelaars. Zij hebben niet alleen kennis van zaken, maar zijn ook nog eens bereid om vrijwillig te helpen.

Ook bij een CMS kan je tegen een probleem aanlopen bij het gebruik van de site of bij het ontwikkelen van aanpassingen. Maar als dat gebeurt zijn er meestal mensen te vinden die iets soortgelijks meegemaakt hebben en je weer op weg kunnen helpen. Bovendien zijn er ook voldoende bedrijven te vinden die het CMS kennen en support of ontwikkelwerkzaamheden aanbieden. De kans dat je afhankelijk wordt van een enkele leverancier is hierdoor veel kleiner.

Conclusie

Het zal waarschijnlijk niet meer als een verrassing komen dat ik een groot voorstander ben van content management systemen. En dan met name de open source varianten die er beschikbaar zijn. Hopelijk is het ook duidelijk dat het niet altijd de beste optie is. In bepaalde gevallen kan het zelf beheren van de (HTML) broncode of het compleet uitbesteden van de site zeker voordelen hebben.

Ik denk alleen dat een uitgekiende keuze van een CMS (plus een selectie van extra modules) in heel veel situaties een optimale oplossing biedt voor een website.